Praca przy komputerze daje prawo do przerwy z dwóch niezależnych źródeł: kodeksu pracy i rozporządzenia o stanowiskach z monitorami ekranowymi. Te przerwy się sumują, a większość osób korzysta tylko z pierwszej, bo o drugiej nie wie.
Podstawa jest prosta: jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, przysługuje mu przerwa w pracy trwająca co najmniej 15 minut, wliczana do czasu pracy. To jest tak zwana przerwa śniadaniowa i dotyczy każdego, nie tylko osób przy monitorze.
Od nowelizacji z 2023 roku art. 134 kodeksu pracy przewiduje więcej:
| dobowy wymiar czasu pracy | przerwy | łącznie |
|---|---|---|
| co najmniej 6 godzin | jedna 15-minutowa | 15 min |
| dłuższy niż 9 godzin | druga 15-minutowa | 30 min |
| dłuższy niż 16 godzin | trzecia 15-minutowa | 45 min |
Każda z tych przerw jest wliczana do czasu pracy, więc pracodawca nie może za nią obniżyć wynagrodzenia ani wydłużyć dnia pracy o jej długość.
Drugie źródło to rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Pracownikowi korzystającemu z monitora co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy przysługuje jedno z dwojga:
Przy 8 godzinach pracy z komputerem daje to do 40 minut przerw ponad przerwę śniadaniową. W praktyce mało kto się o nie upomina, a pracodawcy rzadko przypominają. Warto wiedzieć, że wybór formy należy do pracodawcy, ale całkowite pominięcie obu wariantów jest naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podsumowując oba źródła dla typowego dnia:
| czas pracy | art. 134 KP | monitor ekranowy | razem |
|---|---|---|---|
| 6 godzin | 15 min | do 25 min | do 40 min |
| 8 godzin | 15 min | do 35 min | do 50 min |
| 9 godzin | 15 min | do 40 min | do 55 min |
| powyżej 9 godzin | 30 min | 5 min na każdą godzinę | 30 min + 5/h |
Liczba przerw przy monitorze zależy od tego, ile godzin faktycznie spędzasz przy obsłudze monitora: po ostatniej godzinie pracy przerwa nie ma już sensu, stąd przy 8 godzinach 7 przerw, nie 8.
Osobna kategoria to przerwa z art. 141 kodeksu pracy: pracodawca może wprowadzić jedną przerwę do 60 minut, niewliczaną do czasu pracy, przeznaczoną na posiłek albo załatwienie spraw osobistych. Ta przerwa wydłuża dzień: przy 8 godzinach pracy i godzinnej przerwie lunchowej wychodzisz z biura po 9 godzinach.
Nie mylić z przerwą śniadaniową: tamta jest płatna i obowiązkowa od 6 godzin pracy, ta jest dobrowolna po stronie pracodawcy i bezpłatna.
Kodeks pracy reguluje też przerwy poza monitorem. Przy pracy monotonnej albo w ustalonym z góry tempie pracodawca ma obowiązek wprowadzić przerwy w ramach profilaktyki. Młodociani mają przerwę 30-minutową przy dniu dłuższym niż 4,5 godziny, a pracownice karmiące osobne przerwy na karmienie. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mają dodatkowe 15 minut na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek.
Przepisy mówią, ile przerwy przysługuje. Nie mówią, jak z niej korzystać, a to decyduje o tym, czy po 8 godzinach boli kark. Trzy zasady, które wynikają z ergonomii, nie z prawa:
Jak rozłożyć stanie w ciągu dnia, rozpisaliśmy w tekście o biurku stojącym, a wpływ pozycji na kręgosłup w tekście o bólu pleców przy pracy siedzącej.
To samo rozporządzenie, które daje 5-minutowe przerwy, opisuje wymagania wobec stanowiska: monitor ustawiony tak, żeby górna krawędź nie przekraczała wysokości oczu, miejsce na klawiaturę i mysz przed monitorem, krzesło z regulacją. Od zmian z listopada 2023 pracodawca wyposaża stanowisko z laptopem używanym co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy w monitor stacjonarny albo podstawkę oraz osobną klawiaturę i mysz.
Obowiązki wobec pracy zdalnej opisujemy osobno w tekście o biurku do pracy zdalnej. A jeśli firma chce wyjść ponad minimum, biurka z regulacją wysokości w biurze załatwiają zmianę pozycji lepiej niż plakat BHP przy windzie: oferta dla firm jest na stronie Zdrowe Biurka dla firm.
15 minut przerwy śniadaniowej z art. 134 KP plus co najmniej 5 minut po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora z rozporządzenia o monitorach ekranowych. Obie kategorie są wliczane do czasu pracy.
Co najmniej 5 minut po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego, jeśli korzysta z niego co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy. Alternatywą jest przemienne łączenie pracy przy ekranie z innymi zadaniami.
Tak. Gdy dobowy wymiar czasu pracy przekracza 9 godzin, przysługuje druga 15-minutowa przerwa, a po przekroczeniu 16 godzin trzecia. Wszystkie wliczane do czasu pracy.
Przerwa z art. 141 KP, do 60 minut, nie wlicza się do czasu pracy i wydłuża dzień. Wlicza się natomiast 15-minutowa przerwa śniadaniowa i przerwy przy monitorze.
Może zamiast niej wprowadzić łączenie przemienne pracy przy monitorze z innymi pracami, tak by nieprzerwana praca przy ekranie nie przekraczała godziny. Pominięcie obu form narusza przepisy BHP.
Poznaj ciekawostki ze świata efektywności i zdrowej pracy przy biurku.
Kodeks pracy przerzuca na pracodawcę narzędzia, koszty i BHP pracy zdalnej, ale stanowisko w domu urządza pracownik. Kto za co odpowiada, punkt po punkcie.
Producent podaje 160 kg, blat zjada 30, monitory kolejne 15. Jak czytać udźwig stelaża, żeby biurko nie pracowało na granicy przez następne pięć lat.
